Historia Ewangeliarza ze Skewry

  • 1198/1199
    Zgodnie z kolofonem rękopis powstał w 647 roku ery ormiańskiej, czyli w 1198/1199 r., za panowania króla Lewona I z dynastii Rubenidów i katolikosa Grzegorza VI Abirada. Jeden z kolofonów upamiętnia koronację królewską Leona I. Wg niektórych badaczy Ewangeliarz mógł być używany podczas koronacji Leona w Tarsie. Ewangeliarz został iluminowany przez Grigora na zlecenie Stepanosa w cylicyjskich skryptoriach klasztorów Mlidż i Skewra.
  • 1219 r.
    Piąty kolofon, anonimowego autorstwa, wspomina śmierć króla Cylicji Leona I.
  • Początek XV w.
    Rękopis znajdował się w pustelni św. Grzegorza Oświeciciela, powyżej klasztoru św. Jana Chrzciciela w Otuz na Krymie.
  • 1422
    Szósty kolofon wpisał hieromonachus (mnich-kapłan) Symeon w którym mówi się że Mnich Simeon sprzedał Ewangeliarz Ormianinowi imieniem Chutlupek. Możliwe, że transakcja odbyła się we Lwowie, choć nie jest to w pełni potwierdzone.
  • 1592
    Siódmy kolofon wpisany przez innego kapłana Symeona, z którego dowiadujemy się że wykonano renowację i nową oprawę z fundacji lwowskiego Ormianina Torosa Bernatowicza. Zapis wspomina króla Zygmunta III, co jednoznacznie potwierdza obecność rękopisu na terenie Rzeczypospolitej. Jednak wkrótce Toros Bernatowicz podarował go do skarbca katedry ormiańskiej.
  • 1631
    Arcybiskup Mikołaj Torosowicz (w 1630 r. zawarł unię z Rzymem) wypożyczył Ewangeliarz na pogrzeb Torosa Bernartowicza i nie chciał go potem zwrócić. 
  • 1830 i 1890
    Pojawiają się pierwsze opisy Ewangeliarza przechowywanego we Lwowie.
  • 1905–1908
    Abp Józef Teodorowicz wskazuje XII-wieczny Ewangeliarz ze Skewry jako główne źródło inspiracji dla artystów dekorujących wnętrze odrestaurowywanej katedry ormiańskiej we Lwowie. Niestety ten pomysł nie zostaje zrealizowany.
  • 1926
    Edward Chwalewik opisuje bogato iluminowany ewangeliarz znajdujący się w ormiańskim archiwum konsystorskim przy lwowskiej katedrze.
  • 1930
    Wiedeński mechitarysta O. Nerses Akinian, sporządza szczegółowy opis rękopisu.
  • 1932
    Ewangeliarz zostaje zaprezentowany na „Wystawie ormiańskiej we Lwowie”. Planowano przeniesienie go do Archidiecezjalnego Muzeum Ormiańskiego, lecz uniemożliwił to wybuch II wojny światowej.
  • Po 1945
    W obliczu zmiany granic rękopis zostaje wywieziony do klasztoru benedyktynów w Tyńcu przez ks. Franciszka Jakubowicza. Mnisi wiedząc, że Ewangeliarz może być skonfiskowany przez władze państwowe nie przechowywali go jednak w bibliotece.
  • Do 1985
    Jest przechowywany w Tyńcu, prawdopodobnie pod łóżkiem u ojca Pawła Sczanieckiego.
  • 1985
    Po reorganizacji duszpasterstwa Ormian w Polsce Ewangeliarz zostaje zdeponowany u Prymasa Polski i umieszczony w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie.
  • 1993
    Przyjeżdża do Poznania z referatem znany niemiecki bizantolog, prof. Günter Prinzing. Podczas wycieczki  do Gniezna, zostaje zaproszony przez prof. Kazimierza Ilskiego do biblioteki archidiecezjalnej gdzie Dyrektor ks. Aleksandrowicz zaprezentował prof. Prinzingowi iluminowany Ewangeliarz o nieznanym pochodzeniu.
  • 1996
    Po ustaleniu przez Prof. Prinzinga tożsamości Ewangeliarza, po otrzymaniu niezbędnych pozwoleń, rękopis wypożyczono do Moguncji w celu badań i konserwacji.
  • 1997
    Ukazuje się publikacja Das Lemberger Evangeliar pod redakcją Güntera Prinzinga i Andrei Schmidt. W tym samym roku planowano pokazać Ewangeliarz na wystawie „Glory of Byzantium” w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, jednak po interwencji polskich instytucji oraz przedstawicieli środowiska ormiańskiego został zwrócony do Polski, gdyż wywieziono go bez zgody odpowiednich władz.
  • Po 1997
    Rękopis zostaje zwrócony do Polski, przekazany Ordynariuszowi wiernych obrządku ormiańskiego w Polsce, kard. Józefowi Glempowi.
  • 2006
    Na polecenie kardynała Glempa, wydawnictwo Bernardinum z Pelplina wykonało pięć egzemplarzy faksymile Ewangeliarza. Jeden z nich otrzymał papież Benedykt XVI, a kolejny  – katolikos Karekin II.
  • 4 października 2006
    Prymas Glemp – odpowiadając na prośbę przedstawicieli Ormian polskich – podpisał z dyrektorem Biblioteki Narodowej umowę, na mocy której Ewangeliarz przekazany został Bibliotece w depozyt.
  • Kwiecień–lipiec 2007
    Rękopis prezentowany jest na międzynarodowej wystawie „Arménie, la magie de l’écrit” w Marsylii. Wystawa została zorganizowana z okazji 1600-lecia alfabetu ormiańskiego i odbyła się w ramach Roku Armenii we Francji.
  • 2012
    Kard. Kazimierz Nycz potwierdził, że Ewangeliarz stanowi część Spuścizny Ormian Polskich i pozostaje w depozycie Kościoła ormiańskokatolickiego w Polsce, pod opieką Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich.
  • Od 21 maja 2024
    Ewangeliarz jest prezentowany na wystawie stałej w Bibliotece Narodowej w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie.