Ludzie Księgi

Monika Agopsowicz 

filolog, popularyzatorka historii Ormian polskich i działaczka kulturalna. Pochodzi z wielowiekowego rodu ormiańskiego Agopsowiczów wywodzącego się z Pokucia. Od wielu lat bada i opisuje dzieje Ormian na dawnych południowo-wschodnich Kresach Rzeczpospolitej, koncentrując się na kulturze i codzienności ormiańskiej społeczności Pokucia.
Jest współtwórczynią i członkinią Rady Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich, współpracuje także z portalem Wiki.Ormianie, Wirtualnym Archiwum Polskich Ormian oraz redakcją kwartalnika „Awedis”. Wraz z mężem, Władysławem Deńcą, wydawała gazetę „Lokalna” i angażuje się w inicjatywy służące zachowaniu dziedzictwa polskich Ormian.
Autorka książek poświęconych dziejom ormiańskiego Pokucia: Kresowego Pokucia początek. Ormianie oraz Kresowe Pokucie. Rzeczpospolita ormiańska, a także współautorka albumu Ormiańska Warszawa.  Laureatka wielu nagród, m.in. : Nagrody „Przeglądu Wschodniego” (2023), Nagrody Fundacji Polcul, Nagrody Klio, Nagrody im. Oskara Haleckiego. W 2014 roku odznaczona Krzyżem Zasługi za działalność społeczną i kulturalną.

dr Tomasz Makowski

bibliotekarz i historyk, od 2007 roku dyrektor Biblioteki Narodowej. Przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej oraz Rady ds. Narodowego Zasobu Bibliotecznego przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a od 2025 roku przewodniczący Konferencji Dyrektorów Bibliotek Narodowych (CDNL).
Od 1994 roku związany zawodowo z Biblioteką Narodową, gdzie przed objęciem stanowiska dyrektora pełnił funkcję zastępcy dyrektora ds. naukowych oraz kierownika działu zbiorów specjalnych. Jest jednym z inicjatorów i współtwórców Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa.
Pełni i pełnił liczne funkcje w gremiach krajowych i międzynarodowych zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego i rozwojem bibliotekarstwa, m.in. jako przewodniczący Rady Naukowej Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, wiceprzewodniczący Memory of the World National Committee przy UNESCO, członek międzynarodowych komisji ds. zachowania dziedzictwa kulturowego oraz struktur IFLA i The European Library. Jest także członkiem rad muzeów i instytucji kultury.
Redaktor naczelny „Rocznika Biblioteki Narodowej” oraz „Polish Libraries”, członek rad naukowych i kolegiów redakcyjnych czasopism bibliologicznych i humanistycznych.
W 2001 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Laureat odznaczeń środowiskowych Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i Stowarzyszenia Księgarzy Polskich, stypendysta Fundacji Lanckorońskich. Członek jury Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego oraz kapituły Nagrody im. Jerzego Giedroycia.

Anuszawan Mesropjan

tłumacz, literaturoznawca i bibliograf, od ponad trzech dekad związany ze Lwowem. Urodził się w Armenii, w wiosce położonej nad rzeką Worotan. Jego rodzinne strony zniknęły pod wodami zbiornika Spandaryan, co sam wspomina jako cichą, wewnętrzną deportację. Szkołę średnią ukończył w Erywaniu, a następnie kształcił się w dwuletniej szkole dziennikarskiej im. Juliusza Fučíka. Angażował się w pracę teatralną i marzył o studiach reżyserskich, jednak plany te przerwała katastrofa w Czarnobylu.Na początku lat 90. w ramach wymiany kulturalnej przyjechał na Ukrainę. Wyjazd, który miał być krótką wizytą, okazał się początkiem nowego życia. Mesropjan zamieszkał we Lwowie, który z czasem stał się jego drugą ojczyzną. Zawodowo związany jest z Naukową Biblioteką Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki, gdzie jako bibliograf I kategorii pracuje w dziale rękopisów i starodruków. Prowadzi badania nad historią ormiańskiej obecności na Ukrainie oraz opracowuje katalog ormiańskich rękopisów. Tłumaczy  literaturę ormiańską i ukraińską. W jego dorobku znajdują się przekłady klasyków oraz licznych autorów współczesnych, m.in. Lewona Heczoyana, Arama Paczjana i Sony Wan. Za działalność translatorską i popularyzatorską otrzymał wyróżnienia od ambasad Armenii i Ukrainy oraz został finalistą nagrody „Lwów – Miasto Literatury UNESCO”.

Profesor Claude Armen Mutafian

francuski matematyk, doktor nauk historycznych, ormiańskiego pochodzenia, badacz dziejów Armenii, członek zagraniczny Narodowej Akademii Nauk Armenii. Syn znanego malarza Zareha Mutafiana oraz Hajkuni z domu Damlamian, ocalałych z ludobójstwa Ormian. Jego rodzinne doświadczenie i losy rodziców ukształtowały późniejsze zainteresowania naukowe oraz wyjątkową wrażliwość historyczną. Absolwent École Normale Supérieure, przez 42 lata wykładał matematykę, m.in. na Uniwersytecie Paris 13, a także w uczelniach we Francji, USA i na Kubie. Jest autorem podręczników matematycznych, lecz od lat 80. XX w. koncentruje się na historii średniowiecznego Bliskiego Wschodu, a zwłaszcza Armenii Cylicyjskiej. Jego liczne podróże na tereny dzisiejszej Turcji, Armenii i regionu Lewantu doprowadziły do wielu odkryć i badań nad związkami Armenii z krajami Europy Wschodniej – w tym z Mołdawią, Wołoszczyzną i Transylwanią. Mutafian jest autorem i współautorem licznych publikacji naukowych i atlasów historycznych, tłumaczonych na wiele języków. Współtworzył koncepcję i był jednym z głównych kuratorów MardigianMuseum of Armenian Art and Culture, które ponownie otwarto w 2022 roku w Jerozolimie. Jego prace, m.in. La Cilicie au carrefour des empires, Le Royaume Arménien de Cilicie czy Atlas historique et culturel de l’Arménie, należą do najważniejszych opracowań poświęconych historii Armenii. Znany jest również z inspirującej działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej. Od lat przyjmuje badaczy i studentów w swojej słynnej paryskiej bibliotece przy rue Saint-Jacques, będącej jednym z najważniejszych miejsc spotkań ormiańskiej inteligencji we Francji.

Profesor Günter Prinzing

niemiecki historyk, bizantynolog, specjalista w zakresie relacji między Bizancjum a Europą Słowiańską. Jest absolwentem slawistyki na Uniwersytecie w Hamburgu, a studia uzupełniające odbył na uniwersytetach w Wiedniu, Lyonie i Monachium, gdzie współpracował z wybitnym bizantynistą Hansem-Georgiem Beckiem. W latach 1971-1975 pracował jako asystent Hansa-Wilhelma Haussiga w Bochum, następnie w latach 1976–1982 był związany z Westfalskim Uniwersytetem Wilhelma w Münsterze, gdzie uzyskał habilitację i od 1982 roku prowadził działalność dydaktyczną jako profesor. W 1986 został powołany na stanowisko profesora bizantynistyki na Uniwersytecie Jana Gutenberga w Moguncji, gdzie kontynuował pracę naukową i dydaktyczną aż do przejścia na emeryturę w 2008 roku. Prinzing zasłynął licznymi publikacjami poświęconymi historii Bizancjum, zwłaszcza jego związkom ze światem słowiańskim. Odegrał kluczową rolę w odnalezieniu i badaniach  nad zaginionym  Ewangeliarzem ze Skewry. Za działalność naukową i współpracę międzynarodową został wyróżniony brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2007) oraz Medalem za Zasługi dla Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2017).

Profesor Krzysztof Jan Stopka 

polski historyk i armenolog, profesor nauk humanistycznych, specjalizujący się w dziejach średniowiecza, historii szkolnictwa, Kościoła oraz historii Ormian w Polsce. Absolwent Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, z którym związał całą swoją karierę naukową – w 1992 uzyskał stopień doktora, w 2003 doktora habilitowanego, a od 2010 jest profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego; w 2016 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Pełnił funkcję dyrektora Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego (2004–2011), a od 2012 kieruje Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius. Jest również zatrudniony jako profesor w Instytucie Historii UJ, przewodniczy Komisji Wschodnioeuropejskiej Polskiej Akademii Umiejętności oraz zasiada w Komisji Historii Nauki PAU i w Komitecie Historii Nauki i Techniki PAN.Stopka aktywnie działa na rzecz badań nad dziedzictwem ormiańskim w Polsce – przewodniczy Radzie Fundacji Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich oraz jest założycielem i redaktorem naczelnym pierwszego w historii czasopisma naukowego poświęconego polskim Ormianom, „Lehahayer”. Jego dorobek naukowy został uhonorowany m.in. Nagrodą Naukową KLIO (2013), Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2017) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2022). Profesor Stopka jest konsultantem naukowym filmu „Zaginiony, odnaleziony, ukryty”.

Tadeusz Serocki

poligraf, wydawca i jeden z czołowych polskich specjalistów w dziedzinie faksymile rękopisów, starodruków i dokumentów historycznych. Od ponad czterech dekad związany zawodowo z Pelplinem. Przez wiele lat kierował działalnością wydawniczą w Wydawnictwie „Bernardinum”, przekształcając je w centrum dygitalizacji i produkcji faksymile dokumentów, rękopisów i starych druków. Z jego inicjatywy zrealizowano ogólnopolskie obchody 600-lecia urodzin Jana Gutenberga oraz projekt wykonania faksymile Biblii Gutenberga (2003), przygotowany we współpracy z czołowymi ośrodkami naukowymi z Polski i zagranicy. W latach 1998–2013 pod jego nadzorem powstały liczne faksymile i reprinty m.in.: Ewangeliarza Lwowskiego (XII w.). W 2013 roku założył Wydawnictwo Tadeusz Serocki, specjalizujące się w produkcji faksymile i art booków, w tym Codexu 543 z Biblioteki Mechitarystów w Wiedniu. Wykonał kopie ważnych  dla historii Polski  dokumentów, w tym  przywileju Kazimierza Wielkiego dla ormiańskiej społeczności Lwowa (1367). Związany ze Stowarzyszeniem Wydawców Katolickich, Sekcją Poligrafów SIMP w Polsce,  Polskim Bractwem Kawalerów Gutenberga, Gutenberg Gesellschaft w Moguncji oraz Association Internationale de Bibliophilie w Paryżu . Wiceprezes  Związku Ormiańskiego w Gdańsku. Laureat wielu wyróżnień, w tym Srebrnego Krzyża Zasługi, odznaki „Zasłużony dla Diecezji Chełmińskiej” oraz wyróżnień samorządowych Pelplina i Gdańska.

Profesor Andrea Barbara Schmidt

profesor studiów nad chrześcijaństwem Bliskiego Wschodu w Instytucie Orientalistycznym Katolickiego Uniwersytetu w Lowanium (UCL) w Belgii. Specjalizuje się w badaniach nad tradycjami syryjską, ormiańską i gruzińską. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień religijnych i literackich kontaktów między chrześcijańskim światem semickim języka syryjskiego a kulturami chrześcijańskimi Kaukazu. Barbara Schmidt w 2008 roku otrzymała prestiżowy tytuł Francqui Chair na Uniwersytecie w Leuven. Jest członkiem Akademii Nauk w Getyndze oraz członkiem Patristic Kommission działającej przy Niemieckiej Akademii Nauk w Moguncji. Pełni także funkcję redaktora serii Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium (Peeters Publishers, Lowanium). Jako redaktor naukowa współtworzyła m.in. tom Christliche Wandmalereien in Syrien (wraz ze Stephanem Westphalenem) poświęcony badaniom nad średniowiecznym malarstwem chrześcijańskiego Orientu oraz publikację Das Lemberger Evangeliar, dotyczącą ormiańskiego rękopisu z końca XII wieku.